Tijd voor Geldmaat Bali?

Wie mij een beetje kent, weet dat het betalingsverkeer ook tijdens mijn vakantie nooit helemaal buiten beeld verdwijnt. Lopend door Bali viel mijn oog op een zogenoemde ATM Gallery: drie geldautomaten van verschillende banken, pal naast elkaar in hetzelfde gebouw. PermataBank, Maybank en HSBC, ieder met een eigen automaat, huisstijl en scherm.

Voor een vakantieganger is dat vooral praktisch. Voor iemand die in Nederland in het betalingsverkeer werkt, roept het onmiddellijk een andere gedachte op: tijd voor Geldmaat Bali?

In Nederland zag het straatbeeld er nog niet zo lang geleden vergelijkbaar uit. Banken exploiteerden ieder hun eigen geldautomaten, soms op korte afstand van elkaar. In 2019 nam Geldmaat de geldautomaten van ABN AMRO, ING en Rabobank over. De automaten kregen dezelfde naam, hetzelfde uiterlijk en dezelfde software. Dat maakte het mogelijk om de voorzieningen gezamenlijk en evenwichtiger over Nederland te verspreiden.

Wie op Bali drie concurrerende automaten naast elkaar ziet, begrijpt de Nederlandse keuze ineens heel goed. Eén gezamenlijke automaat zou minder ruimte innemen, waarschijnlijk efficiënter kunnen worden beheerd en voor gebruikers herkenbaarder zijn. Eén gele geldautomaat tussen de palmbomen: ik zie de mogelijkheden al voor me.

Toch zou het te gemakkelijk zijn om het Nederlandse model simpelweg naar Indonesië te exporteren. Het Indonesische betalingsverkeer ontwikkelt zich namelijk razendsnel, maar volgt daarbij een eigen route. In winkels, restaurants en zelfs bij kleine ondernemers is regelmatig een bordje met QRIS te zien. QRIS, uitgesproken als “kris”, is de nationale standaard van Bank Indonesia voor betalingen met QR-codes. Betaaldienstverleners die QR-codebetalingen aanbieden, moeten deze standaard gebruiken.

Daarmee bereikt Indonesië ondernemers voor wie een traditionele betaalautomaat misschien minder vanzelfsprekend is. Bank Indonesia richt zich in 2026 op maar liefst 47 miljoen aangesloten QRIS-ondernemers. Waar we in Nederland gewend zijn onze betaalpas of telefoon tegen een terminal te houden, pakken veel Indonesiërs hun mobiele telefoon om een QR-code te scannen.

Voor Nederlandse bezoekers blijft het ondertussen verstandig om verscheidene betaalmiddelen mee te nemen. Internationale betaalkaarten worden in Bali en andere toeristische gebieden breed geaccepteerd, terwijl contante rupiah handig blijven voor bijvoorbeeld kleine winkels, markten en lokale eetgelegenheden.

Bij het opnemen van die rupiah wacht soms nog een klein keuzemoment. De automaat kan aanbieden om het bedrag direct naar euro’s om te rekenen. Dat lijkt prettig, maar is meestal duurder. Kies daarom bij een geldautomaat of betaalautomaat voor de lokale munteenheid en voor without conversion. Dan vindt de omrekening plaats via de eigen bank of kaartuitgever, in plaats van via de aanbieder van de automaat.

De situatie op Bali laat vooral zien dat het betalingsverkeer overal anders is georganiseerd. In Nederland werken banken samen aan één herkenbare infrastructuur voor contant geld. Indonesië heeft juist een indrukwekkende nationale standaard voor QR-betalingen ontwikkeld. Tegelijkertijd blijven betaalkaarten en contant geld in beide landen belangrijk.

Misschien is Geldmaat Bali dus nog geen serieus voorstel. Maar drie verschillende geldautomaten naast elkaar zetten een mens wel aan het denken. Zelfs tijdens de vakantie.